Giữa trời và đất Jerusalem

Đã biết đến Jerusalem và những tranh chấp hơn 2.000 năm liên quan đến vùng đất thánh này qua những trang sách, nhưng khi bước chân vào thành cổ Jerusalem, chúng tôi vẫn cảm thấy ngỡ ngàng. Mỗi người khi bước đến đây đều cảm thấy như đang trôi trong những giấc mơ. Cảm giác ấy thật đến nỗi anh bạn đồng hành quay sang bấu vào vai tôi và hỏi: “Có đang mơ không nhỉ?”.

Đặt chân tới Jerusalem thực sự là niềm mơ ước cho bất kỳ kẻ lãng du nào trót mang trong lòng niềm hoài cổ. Jerusalem là thành phố của những hoài niệm, nơi mỗi viên đá trên mỗi con đường hay mỗi bức tường đều như gợi nhắc về lịch sử hình thành cũng như xung đột của ba tôn giáo lớn trên thế giới là Do Thái giáo, Cơ đốc giáo và Hồi giáo.

Nghịch lý Jerusalem

Thành cổ Jerusalem chia làm bốn khu chính của người Hồi giáo, người Cơ đốc giáo, người Do Thái và người Armenia. Khu của người Do Thái là nơi có bức tường Than khóc nổi tiếng - phần còn sót lại của ngôi đền thiêng của đạo Do Thái đã bị đế chế La Mã phá hủy vào năm 70.

Khu của người Cơ đốc giáo là nơi Chúa Jesus đã bị đóng đinh trên thập tự giá và phục sinh. Khu của người Hồi giáo còn đó nhà thờ Al-Aqsa chứa Vòm đá, nơi theo truyền thuyết thì nhà tiên tri Muhammad đã giẫm vào để bay lên trời nhận những lời khải huyền của Thượng đế.

Rõ ràng, mảnh đất thánh này là nơi khai sinh ra Do Thái giáo và Cơ đốc giáo, cũng là mảnh đất rất quan trọng với người Hồi giáo chỉ sau Mecca và Medina. Toàn bộ thành phố nhỏ bé mà có tới 1.072 nhà nguyện của Do Thái giáo, 59 nhà thờ Hồi giáo, 65 thánh đường và 72 tu viện.

Không một tín đồ tôn giáo nào muốn thấy mảnh đất ấy nằm trong quyền kiểm soát của tôn giáo khác. Máu đã đổ vì những cuộc tranh chấp tôn giáo ở đây quá nhiều.

Lịch sử kể lại rằng toàn bộ Jerusalem đã ngập tràn trong máu khi quân Thập tự chinh Thiên chúa giáo tràn vào tàn sát thảm khốc hàng chục ngàn người Hồi giáo hồi năm 1099. Phải chăng vì thế mà các nhà hiền triết Do Thái luôn nói rằng: “Thiên hạ có mười phần đẹp thì Jerusalem vinh dự có được chín, mười phần khổ đau thì Jerusalem chịu chín, mười phần thông thái thì Jerusalem giành lấy chín và mười phần ác độc thì Jerusalem vô phúc có đến chín”?

Lịch sử ngàn năm đã thế và cho đến bây giờ vẫn thế. Chúng tôi bước đến bức tường Than khóc của người Do Thái và nghe thấy râm ran những lời cầu nguyện từ hàng trăm tín đồ đạo Do Thái đứng đọc Kinh Thánh trước bức tường khổng lồ ấy. Khu mộ Chúa Jesus càng làm chúng tôi bàng hoàng khi được nghe những bài thánh ca trầm bổng và thanh thoát đến lạ kỳ.

Tôi nhìn thấy nỗi buồn và cả những giọt nước mắt của những tín đồ Cơ đốc giáo khi trở ra từ khu mộ Chúa và tôi cũng đã nhìn thấy vẻ thành tâm của những người Do Thái khi úp đầu vào bức tường thánh thiêng kia để nguyện cầu.

Người ta nói rằng ở đây có một đường dây nóng nối trực tiếp tới thiên đàng để mỗi lời nguyện cầu của các con chiên đều có thể đến được tai Chúa. Có lẽ không một tín đồ nào thuộc bất kỳ tôn giáo nào lại không nguyện cầu cho một cuộc sống hòa bình và hạnh phúc. Nhưng nghịch lý thay, nơi luôn râm ran những lời khấn nguyện ấy lại chính là nơi không ngày nào không vang lên tiếng súng...

Đó chính là nghịch lý của Jerusalem, thành phố mà không ít người nói rằng luôn bị treo giữa trời và đất, giữa thiên đường và hỏa ngục, giữa những giấc mơ và những cơn ác mộng. Từ núi Olive hay từ đỉnh của tòa nhà YMCA, toàn cảnh Jerusalem cổ kính với một màu vàng dịu nhẹ dưới ánh nắng mặt trời.

Bốn khu phố trong thành cổ hiện lên từ xa rất rõ ràng và qua đó mới hiểu tại sao Jerusalem luôn là một vấn đề lớn trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào ở Trung Đông, tại sao Liên Hiệp Quốc lại phải quyết định đặt Jerusalem dưới quyền kiểm soát quốc tế khi phân chia lãnh thổ Palestine thành hai nhà nước từ năm 1947.

Đã có những thời điểm gần như có thể đạt được một hiệp định hòa bình nhưng hai bên Do Thái và Ả Rập đều không chịu nhân nhượng về phân chia chủ quyền của miền đất thánh thiêng này, bởi miền đất ấy xác quyết những giá trị của cả người Do Thái giáo và người Hồi giáo.

Hàn gắn niềm tin

Chúng tôi đến thăm tòa nhà YMCA ở Jerusalem và có cuộc trò chuyện với bà Amy Kronish - Giám đốc chương trình “Cùng tồn tại hòa bình giữa người Ả Rập và người Do Thái”. Bà kể cho chúng tôi nghe về rất nhiều dự án trong chương trình.

Điển hình nhất là dự án cho các thanh niên Ả Rập và Do Thái từ 24 đến 30 tuổi cùng thảo luận với nhau trong vòng tám tháng về quan điểm của mỗi bên xung quanh cuộc xung đột hoặc dự án trao đổi văn hóa bằng cách cho thanh niên Ả Rập và Do Thái tuổi từ 15 đến 17 đến thăm nhà nhau, dự án vườn trẻ chung của hai dân tộc.

Không biết hiệu quả của những chương trình ấy đến đâu, nhưng có lẽ chúng đang đi đúng hướng. Mọi quyết định chính trị “từ trên xuống”, mọi bản hiệp ước hòa bình về phân chia lãnh thổ giữa hai nhà nước sẽ trở nên vô tác dụng nếu như “từ dưới lên”, người dân hai dân tộc này vẫn tiếp tục thù địch với nhau, không tin tưởng nhau.

Bất chấp những trở ngại gây ra bởi phe cực đoan bên phía Palestine hay phe cứng rắn bên phía Israel, vẫn cần bắc những cây cầu niềm tin qua những “hố bom” để lại sau bao tháng năm dài xung đột. Không thấu hiểu nỗi đau của nhau, không chấp nhận sự khác biệt của nhau thì cuộc khủng hoảng này sẽ vĩnh viễn không có hồi kết.

Nếu mỗi người Israel đặt mình vào địa vị của người Palestine thì sẽ thấy rằng nỗi đau mất Tổ quốc của người Ả Rập ngày nay cũng chẳng khác gì nỗi đau mất Tổ quốc của họ ngày xưa.

Ở Bảo tàng tưởng niệm nạn nhân thảm họa Holocaust, từ ngoài vào đã có thể nhìn thấy dòng chữ: “Một quốc gia đích thực không chỉ được thể hiện ở những gì nó có thể làm được mà còn ở những gì nó có thể tha thứ”. Người Do Thái muốn nhắn nhủ thông điệp gì trong câu đó? Phải chăng họ đã tha thứ cho những tội lỗi khủng khiếp mà Đức quốc xã đã gây ra cho dân tộc họ? Phải chăng họ đã gác lại quá khứ để hướng tới tương lai?

Nếu như hôm nay những người Ả Rập có thể tha thứ cho người Do Thái như thế, nếu như hôm nay những người Do Thái có thể tha thứ cho những người Ả Rập như thế thì mọi vấn đề sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều.

Chúng tôi rời Trung Đông với tâm trạng lạc quan hơn trước khi đặt chân đến đây. Nhìn thấy những khu của người Palestine khá khang trang ngay trong lòng lãnh thổ Israel, nhìn thấy khu chợ tấp nập của người Ả Rập giữa thành cổ Jerusalem, tôi chợt nhận ra rằng giải pháp cùng tồn tại hòa bình là hoàn toàn có thể.

Chúng tôi rời Trung Đông với tâm trạng lạc quan hơn trước khi đặt chân đến đây. Nhìn thấy những khu của người Palestine khá khang trang ngay trong lòng lãnh thổ Israel, nhìn thấy khu chợ tấp nập của người Ả Rập giữa thành cổ Jerusalem, tôi chợt nhận ra rằng giải pháp cùng tồn tại hòa bình là hoàn toàn có thể.Trong những tháng ngày tuyệt vọng bị truy đuổi bởi phát xít Đức, một người Do Thái đã viết lên bức tường của căn nhà nơi anh ta lẩn trốn những dòng này:

“Tôi tin vào mặt trời dù mặt trời không tỏa sáng

Tôi tin vào tình yêu dù tình yêu tôi không cảm thấy được

Tôi tin vào Chúa dù Chúa vẫn lặng thinh”.

Còn cá nhân tôi, qua hành trình Jerusalem ngắn ngủi của mình, tôi tin rằng Chúa sẽ không lặng thinh thêm nữa nếu như người Do Thái và người Ả Rập thực sự trở nên ôn hòa hơn và học được cách tin vào nhau như họ đã từng học được cách tin vào Chúa...

Nguồn: TTO

BUI ANH TUAN/ Mr - Sale & Marketing Manager MEKO TRAVEL Add:349/128 LE DAI HANH St. Ward 13 . District 11. HCMC. Viet Nam Tel : (0848) 39 62 68 68 - 39 62 11 38 Fax :(0848) 39 62 11 39 Email: anhtuan@mekotravel.com anhtuan_mekotravel@gmail.com Website http://www.mekotravel.com Cell phone : 01223882985 Hot line : 0916251939 Y/M : anhtuan_mekotravel